Wat betekent seksuele gezondheid?

“Seksuele gezondheid is een heel ruim begrip. Het is een combinatie van lichamelijk, emotioneel, geestelijk en maatschappelijk welzijn met betrekking tot seksualiteit. Het omvat veel meer dan enkel medische thema’s, zoals ongeplande zwangerschappen, vruchtbaarheidsproblemen of seksueel overdraagbare aandoeningen. We vergeten nog te vaak de aangename kant van het verhaal. Seksuele ‘gezondheid’ betekent dan ook letterlijk dat het gezond is om plezier te beleven aan seks.”

Wat zijn volgens jou vandaag nog steeds taboes op vlak van seksualiteit?

“Een van de grootste taboes is nog steeds het niet hebben van seks. Veel mensen zijn er nog altijd van overtuigd dat je niet gelukkig kan zijn zonder seks. Het tegenovergestelde is waar: niet iedereen heeft evenveel behoefte aan seks. Je kan ook gelukkig zijn met weinig of geen seks, op voorwaarde dat beide partners zich daarin kunnen vinden natuurlijk. Een open communicatie over hoe je seksualiteit beleeft en de behoeften en verwachtingen van je partner kennen, zijn daarom ook cruciaal in een relatie.”

Praten over seks is echter niet altijd vanzelfsprekend?

“Praten over seks zal altijd controversieel zijn. Wij zijn in Vlaanderen opgevoed met het idee dat er niet over seksualiteit gepraat mag worden en hebben dus ook niet geleerd om onze seksuele gevoelens of behoeften met elkaar te delen. Zo is het bijvoorbeeld ook nog steeds een taboe om hulp te zoeken wanneer je seksuele problemen ondervindt. Je hoeft niet eerst terminaal te zijn voor je naar de dokter stapt! Een seksuele relationele gezondheid maakt deel uit van ons welzijn en vraagt ook onderhoud, net zoals een auto dat ook nodig heeft.”

Welk advies geef jij koppels die seksuele problemen ervaren?

“Ik leg me graag toe op het voorkomen van de problemen in plaats van ze te moeten genezen. Mijn eerste advies is altijd om er open over te communiceren. En dat beperkt zich zeker niet alleen tot praten. Ook, of misschien vooral, non-verbale communicatie is belangrijk. Het is niet logisch of vanzelfsprekend om van je partner te weten wat hij/zij wel of niet leuk vindt. Vertel en toon je partner wat je lekker vindt. Een goede truc daarvoor is hem of haar te ‘leiden’ door kleine bewegingen, korte ademhalingen of door te hijgen. Zo leert je partner je te ‘lezen’, zonder dat je als een politieagent verbale aanwijzingen moet geven in bed.” (lacht)

Is seksualiteit iets wat we kunnen aanleren?

“We volgen voortdurend cursussen om nieuwe dingen te leren, zoals een taalcursus of kooklessen. Waarom zouden we seksualiteit dan ook niet kunnen leren?”

In het begin vond ik het ook moeilijk om zonder schroom over penissen of vagina’s te praten, maar nu is dat alsof ik een brood bestel bij de bakker

Hoe begin je daaraan?

“We moeten bijvoorbeeld uitzoeken wat onze liefdestaal is. Op welke manier toon je iemand dat je die persoon graag ziet? Bij de ene zit dat in kleine lichamelijke aanrakingen, iemand anders uit dat door het geven van complimentjes. Mensen verschillen daarin van elkaar. Daarom is het belangrijk om je partner te leren begrijpen. Dat geldt ook op het vlak van seksualiteit.”

Soms hebben seksuele problemen een medische oorzaak. Hoe moeten we daarmee omgaan?

“Er zijn seksuele problemen van allerlei aard. Soms gaat er een medisch probleem aan vooraf, zoals vruchtbaarheidsproblemen, maar ook bijvoorbeeld een bevalling kan leiden tot minder zin in seks. Niemand heeft een pasklare oplossing voor de alomvattende term ‘seksuele problemen’. Elke situatie vraagt om een andere aanpak. Je kan de knoop pas ontwarren als je alle losse draadjes hebt kunnen benoemen.”

Je vervult een enorme voortrekkersrol op het gebied van seksualiteit. Het is alsof jij ons, schuchtere Vlamingen, ertoe aanzet om er iets mee te doen.

“Ja, de media spelen hier zeker een belangrijke rol in. Veel mensen herkennen zich in de verhalen van die paar moedige koppels die hun meest intieme problemen durven bloot te leggen. Dat is zeker niet evident in een maatschappij waar seks nog enigszins taboe is! Als seksuologe is het dan ook mijn vak om de dingen te benoemen zoals ze zijn. In het begin vond ik het ook moeilijk om zonder schroom over penissen of vagina’s te praten, maar nu is dat alsof ik een brood bestel bij de bakker. En gelukkig krijg ik steeds meer bijval bij andere seksuologen die dezelfde leer uitdragen.”

In je nieuwste boek ‘Help, mijn kind denkt aan seks!’ neem je ouders bij de hand om seksuele opvoeding anders aan te pakken.

“De seksuele opvoeding beperkt zich vaak tot het wijzen op de gevaren van seks. Niet veel ouders beseffen dat dat een averechts effect heeft. Jongeren zien seks dan meer als ‘iets wat niet mag van mijn ouders’, waardoor het net heel aantrekkelijk wordt. Van de twaalfjarige jongens heeft de helft al porno gezien. Het is heel logisch dat je kind nieuwsgierig is naar seks. Vroeger keken ze in een boekje, vandaag vinden ze alles open en bloot op het internet. Daar moeten we een goed tegengewicht bieden door middel van een expliciete seksuele opvoeding.”

Indirect leidt een seksuele opvoeding tot minder ongewenste zwangerschappen, tot een grotere deelname in de maatschappij van meisjes, tot minder misbruik en tot een grotere onderlinge gelijkwaardigheid

Wat houdt seksuele opvoeding dan in?

“Seksuele opvoeding is veel meer dan dat éne verafschuwde gesprek met je kind over de effectieve penetratie. Het gaat over respect, grenzen aangeven, je lichaam ontdekken, enz. Over seks als bron van genot wordt nog te vaak gezwegen. Toch moet je ook dat aspect bespreekbaar maken. De Wereldgezondheidsorganisatie schrijft voor om vanaf zeer jonge leeftijd een uitgebreide seksuele opvoeding te geven, ook over de genotskant van het verhaal. Het woord ‘clitoris’ zal dus zeker moeten vallen…” (lacht) 

Dus praten over de bloemetjes en de bijtjes werkt effectief?

“Zeker! Seksuele opvoeding begint al vanaf de kindertijd. Ik raad ouders altijd aan om echt élke kans te benutten om seks op een open, speelse of zelfs humoristische manier bespreekbaar te maken. Stel vragen wanneer je op straat een koppeltje ziet zoenen of als je samen naar een serie kijkt: zijn ze verliefd op elkaar? Wat doen ze dan? Geven ze elkaar kusjes? Wat vind jij daarvan? Het zijn allemaal kleine bouwsteentjes die maken dat je door de kindertijd heen een goede sfeer en openheid creëert rond seksualiteit. Je kind moet het gevoel krijgen dat het oké is om erover te praten. Je moet niet zwijgen tot ze zelf de vragen stellen.”

Dus seksuele opvoeding op jongere leeftijd draagt bij tot een algemeen betere seksuele gezondheid?

“Seksuele opvoeding gaat zo ver dat het, naast een invloed op het welzijn van de mens, ook de economische welvaart bevordert. Indirect leidt een seksuele opvoeding tot minder ongewenste zwangerschappen, tot een grotere deelname in de maatschappij van meisjes, tot minder misbruik en tot een grotere onderlinge gelijkwaardigheid. Ach, het blijft een controversieel thema. Als ik, als VN-ambassadrice, voorbehoedsmiddelen ga promoten in Afghanistan, dan bots ik ook op zware tegenstand. In mijn vak moet je zo nu en dan de mensen wakkerschudden. Dat is de enige manier om dingen te kunnen veranderen.”