Carine Boonen, Coördinator van Flanders’ Care

Meer dan 70 % van de uitgaven voor zorg gaat naar chronisch zieken, in de EU is dit jaarlijks meer dan 700 miljard euro. De vergrijzing heeft de multimorbiditeit doen toenemen. Dat betekent dat je niet langer één ziekte dient te behandelen, maar wel een persoon met meerdere ziektebeelden tegelijk. Multimorbiditeit vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Er vinden heel wat experimenten plaats waarbij partners elkaar proberen te vinden in een groter geheel. Geïsoleerde zorg is immers niet meer van deze tijd. Waar het ziekenhuis tien jaar geleden nog het centrum van de acute zorg was, kennen wij nu een spreiding van het zorgaanbod over meerdere actoren, waarbij de thuiszorg en allerlei vormen van zorgaanbod buiten de muren van de instellingen alsmaar in belang toenemen. Nieuwe technologieën maken het immers mogelijk dat heel wat zorg die voorheen exclusief in het ziekenhuis kon worden aangeboden, perfect in de thuiszorg mogelijk wordt, al dan niet gemonitord op afstand. Geïntegreerde zorg wordt daarbij het uitgangspunt. Meer en meer wordt ook de interdisciplinaire benadering van de patiënt binnen een holistische visie op zorg de standaard. De taak van coach voor de patiënt-cliënt zal steeds belangrijker worden.

Geestelijke gezondheidszorg

Vaak wordt bij innovatie in de zorgsector vooral aan de somatische zorg gedacht, maar in onze complexe maatschappij wordt ook geestelijke gezondheidszorg voor alsmaar meer mensen belangrijk. Een en ander brengt mee dat de uitgaven voor gezondheids- en welzijnszorg alleen maar toenemen. De tijd is echter lang voorbij dat de zorgsector enkel als een kost wordt beschouwd. Een recent rapport van Verso bevestigt dat de vele social profit ondernemingen in Vlaanderen garant staan voor een aanzienlijk deel van de welvaartscreatie. Uit de laatste macro-economische statistieken blijkt dat de Vlaamse social profit jaarlijks gemiddeld 8.000 bijkomende banen creëert, 8% van het BBP realiseert en voor 11 miljard euro bestellingen plaatst bij andere bedrijfstakken. En gezien de explosie van nieuwe technologieën zullen de investeringsopportuniteiten voor onze bedrijven alleen maar toenemen. Al deze economische activiteit wordt voor bijna de helft gerealiseerd zonder overheidssteun. Duurzame welvaartscreatie en een solide sociaal beleid gaan dus hand in hand.

Rol van de overheid

De overheid neemt een sterkere rol op in innovatie. Dit is een strategische trend die wij internationaal vaststellen. De overheid zorgt niet enkel voor een stimulerende omgeving, door traditionele subsidies of infrastructuur, maar wil ook faciliterend zijn bij het helder krijgen van de vraag naar innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Naast het aankopen door de overheid van innovatieve producten en diensten die bijna beschikbaar zijn op de markt, maar nog nauwelijks of niet gekend door de kopers op het terrein, start de Vlaamse overheid nu ook met het precommercieel aankopen van onderzoek en ontwikkeling. Hierbij delen overheid en ondernemingen zowel de risico’s als de resultaten.

Innovatie stimuleren en ondersteunen

Vaak is de doorlooptijd tussen productontwikkeling en goedkeuring voor marktintroductie erg lang, om nog maar te zwijgen van de doorlooptijd voor het bekomen van terugbetaling. Soms is het regelgevend kader ook echt te star om innovatie ingang te doen vinden. Inmiddels is de Vlaamse overheid volop bezig om een reguliere experimentwetgeving te ontwikkelen ter stimulering van innovatie op het terrein. Dit betekent dat de overheid onder strikte voorwaarden ermee kan instemmen om het wettelijk kader tijdelijk aan te passen zodat proefprojecten er niet door belemmerd worden.

Ethische vraagstukken

De veelheid aan innovaties geeft de indruk dat alles vroeg of laat tot de mogelijkheden zal behoren. Dat brengt ook ethische uitdagingen met zich mee. Welk soort samenleving willen wij en welke prijs willen wij ervoor betalen? Als we keuzes moeten maken, zal het zaak zijn om met een beperkt budget in te zetten op die technologieën die echt een verschil maken voor de patiënt. Op het eerste gezicht lijkt dit principe logisch en algemeen aanvaard, maar de ethische vraag gaat veel verder: is alles wat technisch mogelijk is, ook wenselijk ?

Digitale transformatie

Tenslotte nog dit: de digitale transformatie beroert de werknemers in de social profit. Vaak wordt gedacht dat digitalisering en robotica de werkgelegenheid zullen fnuiken. Dit is niet zo. Zeker niet in de zorgsector, waar de meeste taken gelinkt zijn aan sociale interactie en emotionele intelligentie, waarbij vaak creativiteit en inventiviteit vereist zijn. Mogelijks zullen routinematige banen in aantal verminderen, maar er zullen ook heel wat nieuwe beroepen hun intrede doen.