Professor Marie Laga van het Instituut voor Tropische Geneeskunde geeft ons een stand van zaken.
 

In de 20ste eeuw stond aids met stip op één als meest dodelijke epidemie. Begin jaren 80 tot midden jaren 90 richtte het hiv-virus wereldwijd ravage aan. In die periode zonder aidsremmers trof het jongvolwassen mannen in de Westerse homogemeenschap en in Afrika zorgde de ziekte voor een daling van maar liefst twintig jaar in de levensverwachting.

Het jaar 1996 gaat de geschiedenis in als grote game changer: verschillende aidsremmers werden gecombineerd en bleken effectief. De sterfte in het Westen daalde spectaculair en de levensverwachting voor seropositieven werd stilaan gelijkgetrokken met die van niet-besmette mensen.

 

Uitdagingen

Vandaag leven nog altijd 37 miljoen mensen met hiv. Het leeuwendeel daarvan woont in Afrika. Dankzij een enorme internationale solidariteit en toewijding van activisten en lokale gezondheidswerkers krijgt 60% van de besmette mensen in de armste landen vandaag toegang tot die levensreddende medicatie. Van een overwinning gesproken!

Wie in België een hiv-behandeling nodig heeft, krijgt die. Maar te veel mensen weten nog niet dat ze besmet zijn.

Betekent dat dat we op beide oren kunnen slapen? Verre van. Liefst 15 miljoen mensen wachten op een behandeling; de 22 miljoen mensen die al in behandeling zijn, moeten levenslang ondersteund worden. Daarnaast blijft preventie om nieuwe infecties te voorkomen een uitdaging. We hebben geen vaccin dat beschermt: wetenschappelijk blijkt dat ingewikkelder dan gedacht en is de weg bezaaid met ontgoochelingen en mislukkingen.

Ook gedragsverandering vraagt veel inspanningen en het blijft kloppen op dezelfde nagels: gebruik een condoom, gebruik schone naalden,… Recente inzichten tonen echter dat aidsremmers een sterk preventief effect hebben. Dat geeft ons hoop.

 

Samenwerking

In België zijn de dragers van het hiv-virus vooral Afrikaanse migranten en mannen die seks hebben met mannen. Tussen 1998 en 2012 telden we gemiddeld 1.000 nieuwe diagnoses per jaar. Het aidsplan waaronder minister Onkelinx destijds haar schouders zette, bracht niet alleen artsen, maar ook preventieorganisaties, communities en wetenschappers uit de drie gemeenschappen samen om enerzijds de testen en behandelingen te verbeteren, maar anderzijds ook om preventie, stigmatisering en discriminatie op de agenda te zetten. 

 

Hoopvol

Wie in België een hiv-behandeling nodig heeft, krijgt die. Maar te veel mensen weten nog niet dat ze besmet zijn. Ongemerkt sluipt de ziekte binnen en het kan goed zijn dat je pas na jaren iets merkt. Daarom bewijzen gerichte en laagdrempelige testen hun nut. Op vlak van preventie zijn we met ons PrEP-programma een koploper in Europa.

De laatste jaren zien we hoopgevende trends: onze inspanningen beginnen stilaan vruchten af te werpen en het aantal nieuwe hiv-diagnoses daalt terug sinds 2013. Het glas is halfvol, maar we hebben nog heel wat te vullen. Dat lukt alleen als we er samen werk van maken.