Gesprek met dr. Eric Florence van het Instituut voor Tropische Geneeskunde.



Hoe gevaarlijk zijn hiv en aids?

“Aids wordt veroorzaakt door een infectie met het hiv-virus. Dat virus tast ons immuunsysteem aan en is overdraagbaar via seksueel contact en bloedcontact (uitwisselen van naalden, tijdens de zwangerschap,…). Zonder behandeling zal het ons immuunsysteem - dat ons beschermt tegen ziektes en infecties - op termijn volledig platleggen. Dankzij betere testen en behandelingen komt dat laatste gelukkig steeds minder voor.”

“Vroeger was aids een dodelijke ziekte. Sinds 1996 zijn er echter steeds betere behandelingen ontwikkeld waardoor het nu een (niet-geneesbare) chronische ziekte is geworden. Tussen 2012 en 2017 is het aantal nieuwe hiv-infecties in België bovendien met maar liefst 27,5% gedaald. Deze positieve evolutie speelt zich vooral af bij de klassieke risicogroepen (homomannen en migranten uit Sub-Sahara Afrika). Dat toont aan dat we de infectie ook daar stilaan onder controle krijgen.”

 

Waaraan hebben we deze positieve evolutie te danken?

“We beschikken vandaag over zeer doeltreffende behandelingen die ervoor zorgen dat de ziekte zich niet meer verder kan verspreiden en er geen complicaties meer optreden. De levensverwachting van mensen met hiv zonder verwikkelingen en met een gezonde levensstijl benadert hierdoor intussen die van mensen zonder hiv.”

Sinds vorig jaar bestaat er een preventieve pil (PrEP) voor mensen zonder hiv die een grote kans lopen om besmet te worden.

“Daarnaast zijn ook de testen sterk verbeterd. We zijn steeds beter in staat om de infectie in de vroege stadia te detecteren. Dat heeft vooral te maken met een betere opsporing bij de risicogroepen. Bovendien is ook de toegang tot behandelingen sterk verbeterd. Na het stellen van de diagnose moeten we nu niet meer wachten om mensen te kunnen behandelen, ongeacht de complicaties of de aantasting van het immuunsysteem.”

 

Hoeveel mensen met hiv zijn er in ons land?

“Sciensano (voorheen Het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid) schat dat er in België een kleine 19.000 mensen leven met hiv. Dat komt neer op twee personen per 1.000 inwoners. Maar de verspreiding is uiteraard niet gelijk en concentreert zich vooral bij de eerder vernoemde risicogroepen. Toch is het belangrijk om te vermelden dat je helemaal geen risicogedrag moet vertonen om hiv te kunnen krijgen. Het kan iedereen overkomen.”

 

Is het mogelijk om een normaal leven te leiden met hiv?

“Mits een correcte medische opvolging en het trouw innemen van hiv-remmers, kunnen patiënten een perfect normaal leven leiden. Ze kunnen hun job behouden, seksuele contacten hebben, kinderen krijgen, enz. Bij een goed opgevolgde hiv-positieve moeder is er tijdens de zwangerschap zelfs amper een risico op transmissie naar de foetus. Bovendien is het niet meer onmogelijk om een levensverzekering af te sluiten, bijvoorbeeld bij een hypothecaire lening. Daarnaast kampen heel wat personen met hiv uiteraard wel nog steeds met het stigma en met de complicaties van de ziekte of de medicatie.”

 

Hoe worden mensen met hiv opgevolgd?

“Ze worden twee à drie keer per jaar in een gespecialiseerd multidisciplinair referentiecentrum opgevolgd. Zo zijn er elf in België. Daarbij doen we twee grote opvolgtesten. Enerzijds meten we de CD4-waarden. CD4-cellen zijn witte bloedcellen die een belangrijke rol spelen in ons afweersysteem. Hiv gebruikt die cellen echter om zich te vermenigvuldigen. Hierdoor gaan de CD4-cellen kapot en vermindert de afweer. Door de CD4 te meten, krijgen we dus een zicht op de weerstand van de patiënt.”

Bij een goed opgevolgde hiv-positieve moeder is er tijdens de zwangerschap amper een risico op transmissie naar de foetus.

“Anderzijds testen we ook de virale lading. Daarbij meten we de hoeveelheid hiv in het bloed. Wanneer een persoon ten minste zes maanden een niet-detecteerbare virale lading heeft, dan is deze niet besmettelijk en kan deze het virus dus niet doorgeven aan een sekspartner. Men duidt dat ook aan met n=n: niet-detecteerbaar is niet-overdraagbaar.”

 

Is vrijen met een condoom dan niet meer nodig?

“De Hoge Gezondheidsraad en de International AIDS Society stellen dat condoomgebruik niet meer strikt noodzakelijk is voor personen met een niet-detecteerbare virale lading. Dat wil uiteraard niet zeggen dat we condoomgebruik niet blijven aanraden. Zeker voor diegenen met wisselende contacten bevelen we het condoom sterk aan. Zo kunnen ze immers ook soa’s zoals hepatitis B en C en gonorroe vermijden.”

“Daarnaast is er sinds vorig jaar PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis), een preventieve pil voor mensen zonder hiv die een grote kans lopen om besmet te worden. Deze kan je zien als een positieve aanvulling op het condoom.”

 

Wat is het verschil tussen een professionele hiv-test en een zelftest?

“Een hiv-test is een diagnostische test die antistoffen meet die door het lichaam worden geproduceerd als reactie op het virus. Via een hiv-test kan een arts deze dan opsporen om zo een officiële diagnose te kunnen stellen. Een zelftest kan je daarentegen zelf kopen in de apotheek. Daarnaast stelt een nieuw koninklijk besluit dat ook NGO’s gedemedicaliseerde testen mogen uitvoeren. Bij die laatste twee zien we af en toe valse positieve resultaten. Men dient in dat geval zo snel mogelijk een arts te raadplegen om dit te bevestigen.”