Welke impact zullen geestesziekten de komende jaren hebben op onze maatschappij?

“Maar liefst 90% van de mensen met dementie zijn ouder dan 65 jaar. Aangezien het aantal ouderen ieder jaar stijgt en zij steeds ouder worden, zal ook het aantal patiënten sterk toenemen. We leven vandaag bovendien in een dienstenmaatschappij waar de psyche erg belangrijk is voor de economische productiviteit. Gezien de noodzakelijke verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, zullen we er zeker rekening mee moeten houden dat we een derde van de 65-plussers verliezen aan dementie.”

“De toename van het aantal patiënten met dementie is een globaal fenomeen en kost onze economie naar schatting al 800 miljard per jaar. Wereldwijd zijn er reeds 47 miljoen patiënten met een diagnose, maar er is ook een grote groep die (nog) geen diagnose heeft gekregen. We kunnen dus niet anders dan investeren in onderzoek om dit probleem gericht aan te pakken en het aantal patiënten te doen dalen. Doen we dat niet, dan gaan we als maatschappij op termijn failliet. Geestesziekten zijn dé ziekten van deze eeuw.”

Waarom gaat dit u persoonlijk zo aan, los van het maatschappelijke aspect?

“Als humanist staat de mens centraal in mijn leven. Onze maatschappij is een product van die mens, en in het bijzonder zijn intellectueel vermogen. De psyche is dus heel kostbaar. Ik zou me niet kunnen inbeelden hoe ik zelf verder zou moeten leven indien die psyche het bij mij zou laten afweten. Ik werk nu eenmaal erg cerebraal en zou mijn identiteit en persoonlijkheid in dat geval grotendeels verliezen. Bovendien merk ik vanuit de praktijk dat we enorm succesvol kunnen zijn. We zijn in staat om ongelooflijk veel ziekten te genezen, dus waarom dan niet ziekten die met onze hersenen te maken hebben?”

Wat is er nodig om daartoe te komen?

“De wetenschappelijke wereld werkt zeer hard en er zijn veel goede ideeën, maar de financiële middelen ontbreken vaak of zijn niet voldoende om binnen afzienbare tijd tot successen te komen. De budgetten zouden in overeenstemming moeten zijn met de noden en het belang ervan voor onze gezondheidszorg. Zowel internationaal als op Belgisch niveau leveren tal van organisaties zware inspanningen om bijkomende fondsen te zoeken, maar dit alleen zal nooit voldoende zijn. Onze overheid moet meer investeren dan dat ze vandaag doet.”

“In Nederland maakt de overheid via het ‘Deltaplan Dementie’ 36 miljoen euro vrij, in Frankrijk heeft men eveneens een ‘Alzheimerplan’, in Duitsland heeft men excellentiecentra, in het Verenigd Koninkrijk heeft men onder meer het ‘Wellcome Trust’,… In België hebben we daarentegen tot vandaag zeer weinig. We mogen dit niet overlaten aan onze buurlanden. Daarom wordt er momenteel gewerkt aan een nieuw ‘Vlaams Dementieplan’.”

Er is ook het economische aspect. Welke winsten vallen er te halen?

We moeten al onze kennis binnen de landsgrenzen omzetten in een economische meerwaarde. Spin-offs spelen hierbij een belangrijke rol.

“We beschikken over veel internationaal erkende wetenschappers en onderzoekscentra, een gegeven dat we moeten valoriseren. Doen we dit niet, dan zullen we op termijn ook heel wat gespecialiseerde bedrijven zien vertrekken naar onze buurlanden. We moeten al deze kennis dus absoluut binnen onze landsgrenzen omzetten in een economische meerwaarde.”

“Spin-offs spelen hierbij een belangrijke rol. Zij zijn vaak de eerste etappe om een innovatie van het labo naar de markt te brengen. In een later stadium worden deze spin-offs dan mogelijk overgekocht door bestaande bedrijven. Daarnaast hebben uiteraard ook octrooien een groot economisch belang. Door voldoende te blijven investeren in onderzoek houden we deze economische activiteiten in ons land én kunnen we de problematiek van de vergrijzing beter aan, zonder daarvoor afhankelijk te worden van andere landen.”

Waar ligt de focus van uw onderzoeksdepartement?

“Mijn departement richt zich specifiek op de problematiek van de neurodegeneratie. We doen zowel onderzoek naar de degeneratie van het centrale als het perifere zenuwstelsel. Mijn onderzoeksgroep werkt voornamelijk rond neurodegeneratieve dementies en verwante aandoeningen die vaak voorkomen bij mensen op oudere leeftijd en die de levenskwaliteit aanzienlijk kunnen verminderen. Het maatschappelijk belang van dit soort onderzoek is enorm, gezien de vergrijzing die zich afspeelt.”

“Hierbij kijken we in eerste instantie naar het DNA, om zo een inzicht te krijgen in welke eiwitten een rol spelen bij het ontstaan van de ziekte. Dit geeft ons vervolgens een beeld van de biologische en moleculaire opbouw, waardoor we een model kunnen maken dat we samen met de industrie kunnen gebruiken voor de ontwikkeling van potentiële medicatie tegen neurodegeneratie. Op het vlak van zorg zijn we in België immers wel vrij goed georganiseerd, maar helaas is er voor veel van deze chronische zieken tot op vandaag nog geen gerichte en efficiënte therapie. Dat willen we veranderen.”