Aan het woord is prof. dr. Ernst Rietzschel, cardioloog aan het UZ Gent.
 

Wat is hypertensie precies?

“We spreken over hypertensie wanneer je gewoonlijke bloeddruk boven een bepaalde grens ligt (>140/90mmHg). Heel wat mensen krijgen hiermee te maken, omdat onze bloedvaten nu eenmaal verouderen en hierdoor verstijven."

"De bloeddruk verhoogt dan omdat ons hart dezelfde hoeveelheid bloed door minder soepele bloedvaten moet pompen. Dat verouderingsproces van de bloedvaten kan versnellen door bijkomende factoren zoals ongezond eten, roken, overgewicht en te weinig fysieke activiteit.”

“Wereldwijd is een hoge bloeddruk de belangrijkste aanpakbare risicofactor voor vermijdbaar menselijk lijden. Het is daarmee belangrijker dan bijvoorbeeld ongezond water of ondergewicht bij kinderen. Hypertensie is de hoofdoorzaak van hartinfarcten, beroertes en in mindere mate ook nierfalen.”
 


Prof. dr. Ernst Rietzschel, cardioloog aan UZ Gent.



Heeft een te hoge cholesterol ook een invloed?

“Ongeveer twee derde van onze bevolking heeft een te hoge cholesterolwaarde. We hebben het dan over ‘slechte’ LDL-cholesterol die verantwoordelijk is voor onder andere hart- en vaatziekten, beroertes en hartinfarcten. Het is onomstotelijk aangetoond dat wanneer we deze kunnen verlagen, de kans op hart- en vaatziekten vermindert. Er is bovendien geen ondergrens vastgesteld. Hoe meer we de cholesterol kunnen verlagen, hoe beter.”
 

Hoe kan dat concreet worden aangepakt?

“Wanneer je kans op hart- en vaatziekten groot is, dan geven we medicatie om de cholesterol te verlagen en je dus extra te beschermen. Hiervoor volgen we de richtlijnen die zijn opgesteld op basis van gerandomiseerde studies. Maar ook het aanpassen van je levensstijl is uiteraard cruciaal in de eerste lijn."

Een te hoge cholesterol wordt slechts voor 20% veroorzaakt door voeding. De overige 80% is erfelijk bepaald en wordt aangemaakt door de lever.

"Over mensen met een lage en matige kans op hart- en vaatziekten bestaan er echter te weinig interventiestudies. We willen deze niet medicaliseren, maar we weten ook niet welke impact een verandering van levensstijl heeft bij hen. Hierdoor kunnen we ook de streefwaarde voor een behandeling niet bepalen.”

“Een te hoge cholesterol wordt slechts voor 20% veroorzaakt door voeding. De overige 80% is erfelijk bepaald en wordt aangemaakt door de lever. We mogen dus zeker niet enkel wijzen naar iemands levensstijl.”
 

Welke factoren spelen mee in het bepalen van de behandeling?

“Voor het aanpakken van de risicofactoren geldt steeds hetzelfde mantra. Hypertensie of hypercholesterolemie pakken we aan om de kans op hart- en vaatziekten preventief te verminderen. We laten ons daarbij deels leiden door de hoogte van de bloeddruk en de cholesterolwaarde, maar ook door iemands globale risico op hart- en vaatziekten."

"Dat wordt bepaald door onder andere je familiale voorgeschiedenis, of je suikerziekte hebt, hoeveel je beweegt, of je overgewicht hebt, of je rookt, enz. We kijken dus naar het totaalplaatje. Sommige risicofactoren kunnen gemakkelijker worden aangepakt dan andere. Een rookstop is prioriteit nummer één, maar eenvoudig is dat niet. Ook op andere vlakken vormt een gezonde levensstijl de basis. Hierbij komt het in feite neer op het aanpakken van de gewoontes van mensen.”
 

Welke impact kan medicatie hebben?

“Als we iemand bijvoorbeeld een cholesterolverlagend middel geven, dan verlagen we daarmee de kans op hart- en vaatziekten met 30%. Hetzelfde geldt voor bloeddrukverlagende middelen bij mensen met een hoge bloeddruk. Deze 30% is op zich een eigenschap van het medicijn dat we geven. De absolute winst hangt echter af van het individu aan wie we het geven en hoe hoog diens risico is op hart- en vaatziekten.”

Wereldwijd is een hoge bloeddruk de belangrijkste aanpakbare risicofactor voor vermijdbaar menselijk lijden.

“Je kan het op die manier vergelijken met een kogelvrije vest. Deze verlaagt het risico op een fatale schotwonde met 50%, maar het risico om beschoten te worden is wel veel groter in een oorlogszone dan in een Vlaamse winkelstraat. De absolute winst is dus groter in de oorlogszone.”
 

Hoe belangrijk is therapietrouw?

“Onze medicatie werkt, maar mensen moeten ze uiteraard ook nemen. De uitdaging hierbij is dat we deze medicatie vaak preventief geven voor een aandoening waar men niets van voelt. Men merkt dus geen verbetering, terwijl men soms wel bijwerkingen ervaart."

"Hierdoor is de therapietrouw soms bedroevend laag. Daarom tracht men het de mensen gemakkelijker te maken door medicatie te combineren. Dat past in de geïntegreerde aanpak van het globale risicoprofiel waarbij de bloeddruk, cholesterol en levensstijl de drie hoofdpilaren zijn. De medicatie voor bloeddruk en cholesterol wordt dus steeds meer samengevoegd.”

“Daarnaast is het op lange termijn belangrijk dat we mensen opvoeden. De grootste bottleneck in het correct gebruik van medicatie en het aanhouden van een gezonde levensstijl is het gebrek aan medische kennis bij de bevolking. Zulke gezondheidsvaardigheid is nodig om te komen tot ‘patient empowerment’, waarbij de patiënt zelf actief mee deelneemt aan het managen van zijn of haar gezondheid. Smartphone apps kunnen hierbij een belangrijke tool zijn, maar we moeten deze vaardigheden ook al vanaf de lagere en middelbare school aanleren.”


Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Servier.