We spraken erover met 2 Belgische specialisten die actief zijn bij het Amerikaanse bedrijf Biogen, een belangrijke speler in het domein van Multiple Sclerose.

 

Wat zijn de mechanismen van multiple sclerose?

Dr. Christophe Hotermans, Belgische neuroloog en vice-president, Head of US Medical, van Biogen: Het gaat om een ontstekingsziekte van het centrale zenuwstelsel. Ze treft voornamelijk myeline, een stof die de zenuwvezels isoleert en beschermt, net zoals plastic dat doet rond elektrische draden. Wanneer myeline beschadigd raakt, leidt dit tot stoornissen in de zenuwgeleiding en bijkomend tot een axonale aftakeling, anders gezegd: een aftakeling van deze zenuwvezels.

 

Hoe manifesteert de ziekte zich?

Hotermans: Bij de meeste patiënten met periodes van opstoten en herstel. Dit zorgt voor episodes waarin ze neurologische symptomen vertonen waarvan ze vervolgens gedeeltelijk of volledig herstellen. Tussen elke episode zijn er periodes van stabiliteit. Op lange termijn ontwikkelen sommige patiënten een secundair-progressieve vorm, en krijgen ze geen opstoten meer, maar een progressieve toename van hun symptomen en hun handicap.

 

Wat zijn de symptomen?

 

Momenteel bestaan er doeltreffende behandelingen om het aantal opstoten en de handicap te voorkomen of te beperken.

 

Hotermans: Symptomen kunnen erg variëren omdat de ziekte eender welk deel van het centrale zenuwstelsel kan aantasten. Het gaat vaak om visuele problemen omdat de oogzenuw erg gevoelig is voor opstoten van multiple sclerose. Het kan ook gaan om een verzwakking van de ledematen als de opstoot zich situeert ter hoogte van het ruggenmerg. Opstoten kunnen gaan van erg klein tot zeer ernstig, wat tot verschillende handicaps kan leiden. Cognitieve stoornissen zijn een symptoom dat vaak miskend of onderschat wordt bij multiple sclerose. Uit studies blijkt dat ze voorkomen bij 40 tot 70% van de patiënten.

 

Hoe stelt men de diagnose vast?

Hotermans: Aan de hand van een MRI onderzoek. Hierdoor kan men letsels opsporen op het niveau van het centrale zenuwstelsel. Ze situeren zich ter hoogte van de hersenen en het ruggenmerg. Soms voert men ook een lumbaalpunctie uit om bepaalde ontstekingen bloot te leggen. Het is belangrijk dat patiënten nauwgezet gemonitord worden door hun neuroloog en dat ze alert blijven voor nieuwe symptomen die opstoten kunnen veroorzaken. Want als de ziekte niet goed wordt opgevolgd, zijn er meer risico’s op een zware handicap op lange termijn.

 

Welke behandelingen bestaan er?

Hotermans: Momenteel bestaan er doeltreffende behandelingen om het aantal opstoten en de handicap te voorkomen of te beperken. Er bestaat daarentegen geen preventieve, noch curatieve behandeling omdat de primaire oorzaken van de ziekte nog niet formeel werden opgehelderd. Men vermoedt dat de oorzaak verband houdt met een ontsteking van het afweersysteem, samen met een genetische component en misschien een omgevingscomponent zoals de blootstelling aan bepaalde virussen tijdens de kindertijd. Maar geen enkele van die parameters is voldoende of noodzakelijk. Men slaagt er echter in om de ontstekingscomponent van de ziekte fel te verminderen wanneer die nog niet in zijn secundair progressieve vorm is overgegaan, dankzij immunomodulerende behandelingen, dit zijn behandelingen die het immuunsysteem wijzigen.

 

In welke mate verzachten zij de gevolgen van de ziekte?

Hotermans: Ze verminderen het aantal opstoten en bijgevolg de handicap op lange termijn. Hoe vroeger ze gebruikt worden tijdens de regressie van de ziekte, hoe efficiënter ze zijn. De immunomodulerende geneesmiddelen werken op verschillende manieren. Hun werking houdt in dat ze de activiteit van het immuunsysteem regelen en de ontsteking verminderen. Sommige- de immunosuppressieve middelen - verzwakken sterk het immuunsysteem door bijvoorbeeld de toename van lymfocyten te verminderen. Sommige andere zijn specifiek voor bepaalde celtypes, zoals de B-cellen, en vernietigen die cellen.

Dr. Nathalie Franchimont, Belgische reumatologe en vicevoorzitter Head of Research and Early Development Multiple Sclerosis, van Biogen: Er bestaan ook behandelingen die de lymfocyten blokkeren, ze buiten het centrale zenuwstelsel houden en ze er niet in toelaten.

 

Wat zijn de verwachtingen op vlak van effectieve genezing voor de toekomst?

Franchimont: Men voert momenteel wetenschappelijk onderzoek uit in Europa en de Verenigde Staten. Het gaat hier dan over behandelingen die het mogelijk maken om de myeline te herstellen - of die te laten aanmaken - en om de bescherming van het axon te herstellen ter verbetering van de handicap van de patiënt. Sommige behandelingen bevinden zich al in een klinische onderzoeksfase.

Hotermans: Het is momenteel erg moeilijk om voor elke patiënt een specifieke behandeling te voorzien. Veel onderzoek heeft bijgevolg betrekking op de biomarkers. Aan de hand van een eenvoudige bloedafname, kunnen ze aangeven of de patiënt het risico loopt om een agressieve vorm van de ziekte te ontwikkelen. Als dit het geval is, kan de behandeling aangepast worden op maat van elke patiënt. Vervolgens kan men door de opvolging van deze biomarker, na zes maanden tot een jaar na het begin van de behandeling, weten of de behandeling al dan niet op maat van de patiënt is.

 

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Biogen.